RỐI LOẠN GIẤC NGỦ
PHÂN LOẠI GIẤC NGỦ
Việc phân loại các rối loạn giấc ngủ là cần thiết giúp phân biệt giữa các dạng rối loạn giấc ngủ khác nhau và tạo thuận lợi cho việc hiểu rõ về các triệu chứng, nguyên nhân, và sinh lý bệnh của giấc ngủ cho phép điều trị thích hợp.
Hệ thống phân loại rối loạn giấc ngủ đầu tiên phải dựa vào các triệu chứng chính (mất ngủ, buồn ngủ quá mức và sự kiện bất thường xảy ra trong khi ngủ), không thể dựa vào sinh lý bệnh vì các nguyên nhân gây ra hầu hết các rối loạn giấc ngủ là không rõ.
Năm 2005, Phân loại Quốc tế về rối loạn giấc ngủ, tiếng Anh là International Classification of Sleep Disorders version 2 (viết tắt ICSD-2) đã có cải tiến sửa đổi và cập nhật. Theo phân loại có 81 loại rối loạn giấc ngủ ngủ chính, được xếp thành các nhóm như: Rối loạn khởi sự hoặc duy trì giấc ngủ, rối loạn giấc ngủ liên quan đến hô hấp, rối loạn giấc ngủ có nguồn gốc do thần kinh trung ương, rối loạn chu kỳ thức ngủ, …
RỐI LOẠN GIẤC NGỦ Ở NGƯỜI LỚN TUỔI
Các nhà nguyên cứu về giấc ngủ hiện nay phân loại giấc ngủ thành bốn giai đoạn dựa theo dạng sóng điện não đồ (EEG) và bởi các dấu hiệu khác của người lớn trong lúc ngủ. Ba giai đoạn đầu tiên là giai đoạn chuyển động mắt chậm (NREM) 1, 2, và 3, và giai đoạn thứ tư là giai đoạn chuyển động mắt nhanh (REM). Giai đoạn 1 (NREM 1) ngắn nhất, và chiếm 18% trở lên thời gian ngủ người lớn. Giấc ngủ sâu hơn trong giai đoạn 2 (NREM 2) chiếm 48% thời gian ngủ và sâu hơn nữa trong giai đoạn 3 (NREM 3) chiếm 16% thời gian ngủ của người lớn tuổi được gọi là pha sóng ngủ chậm (biên độ sóng chậm từ 0,05-2 HZ) biểu hiện trên EEG. Cuối cùng, giấc ngủ giai đoạn 4 (REM) được gọi là "giấc ngủ nghịch thường" bởi vì não hoạt động sóng EEG là tương tự như của một bộ não khi tỉnh, nhưng cơ thể bị tê liệt. Những giấc mơ thường xảy ra trong giai đoạn giấc ngủ REM và chiếm 18% thời gian ngủ của người lớn. Bắt đầu ở tuổi trung niên thời gian giai đoạn "giấc ngủ nghịch thường" hay giấc ngủ REM thường bị giảm sút và hiệu quả giấc ngủ (tỷ lệ thời gian trên giường dành ngủ) tiếp tục giảm qua tuổi 60.
Nguyên nhân của mất ngủ vẫn còn chưa rõ ràng, có hai giả thuyết về sinh lý và tâm lý đã được đề xuất, bao gồm: phản ứng căng thẳng sinh lý liên quan đến đặc điểm tính cách và quan niệm sai lầm về giấc ngủ và hành vi thích nghi không tốt đối với rối loạn giấc ngủ. Việc thay đổi lối sống phổ biến ở tuổi già, như nghỉ hưu, giảm tính di động, và giảm sự tương tác xã hội là yếu tố góp phần làm gián đoạn giấc ngủ. Khó ngủ là phổ biến hơn ở phụ nữ lớn tuổi là những người có liên quan đến việc chăm sóc cho gia đình nhiều hơn.
Các điều trị mất ngủ cho người lớn tuổi bao gồm liệu pháp hành vi và nhận thức hành vi, thay đổi lối sống.Tuy nhiên hiệu quả của các biện pháp can thiệp khác nhau tùy từng cá nhân, phương pháp điều trị bao gồm hạn chế giấc ngủ và kiểm soát kích thích can thiệp, cũng như giấc ngủ vệ sinh và thư giãn. Trước tiên là hạn chế các việc làm giảm thời gian nằm trên giường cho đến khi hiệu quả giấc ngủ được cải thiện. Tiếp theo là tăng dần thời gian ngủ trên giường cho đến khi bệnh nhân có thể ngủ đủ thời gian mong muốn hợp lý nhất. Liệu pháp hành vi và nhận thức hành vi an toàn hơn và hiệu quả hơn liệu pháp dùng thuốc trong dài hạn để điều trị mất ngủ ở người lớn tuổi.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Alexandra M. Wennberg, Optimizing Sleep in Older Adults: Treating Insomnia, Maturitas. 2013 November ; 76(3)
- Allison T. Siebern, Non-Pharmacological Treatment of Insomnia, Neurotherapeutics (2012) 9:717–727
- Jacqueline M. McMillan, Management of insomnia and long-term use of sedative-hypnotic drugs in older patients, CMAJ, November 19, 2013, 185(17)
- Juan Carlos Rodriguez, Sleep Problems in the Elderly, Med Clin North Am. 2015 March ; 99(2): 431–439
- Kanan Ramar, Management of Common Sleep Disorders, Am Fam Physician. 2013;88(4):231-238. Copyright © 2013 American Academy of Family Physicians
- Michael J. Thorpy, Classification of Sleep Disorders, Neurotherapeutics (2012) 9:687–701
- Timothy Roehrs, Insomnia Pharmacotherapy, Neurotherapeutics (2012) 9:728–738
